پیوند قرنیه

وقتی که یک سانحه یا بیماری به قرنیه شما آسیب می‌رساند، شاید از پیوند قرنیه استفاده شود تا قدرت بینایی شما بازیابی شده یا بطرز چشمگیری بهبود یابد. پیوند قرنیه بصورت سرپایی انجام می‌شود. اکثر پیوندهای قرنیه نتیجه‌ای مطلوب دارند و نرخ موفقیت این عمل‌ها با بهبود روش‌های آموزشی و تکنیک‌ها در حال افزایش است. قرنیه، سطحی شفاف و گنبدی شکل در جلوی چشم است. بافت قرنیه می‌تواند به سرعت مصدومیت‌ها و خراشیدگی‌های خفیف را التیام دهد، پیش از آنکه شما دچار عفونت یا اختلالات بینایی شوید. هرچند، مصدومیت‌های عمیق می‌تواند بصورت دائمی به قدرت بینایی شما آسیب برساند. پیوند قرنیه یا کراتوپلاستی، یک عمل جراحی است که در طی آن قرنیه بیمار یا آسیب دیده با بافتی سالم از فرد اهدا کننده تعویض می‌شود.

بافت قرنیه می‌تواند از اهدا کننده‌ای که پیش از فوت برای اهدای قرنیه ثبت نام کرده است، برداشته شود. ازآنجایی که تقریباً همه می‌توانند قرنیه خود را بعد از مرگ اهدا کنند، لیست انتظار به اندازه سایر پیوند عضوهای بزرگ طولانی نیست. این بافت معمولاً از بانک چشم گرفته می‌شود و پیش از پیوند از آن آزمایشاتی انجام می‌شود تا از بی خطر بودن بافت برای شما اطمینان حاصل شود. اگر کاندید مناسبی برای پیوند پیوند با بافت اهدایی نباشید، شاید کاندید خوبی برای پیوند قرنیه مصنوعی باشید. بافت اهدا شده معمولاً بهترین نتیجه را در اکثریت مردم دارد. هرچند، پیوند مصنوعی ممکن است برای افرادی که به بیماری شدید سطح چشم مبتلا هستند یا بیش از یک گرافت ناموفق در گذشته داشته‌اند، موفقیت بیشتری داشته باشد.

چرا پیوند قرنیه انجام می‌شود؟


پیوند قرنیه معمولاً برای بازیابی قدرت بینایی فردی که قرنیه‌اش آسیب دیده بکار گرفته می‌شود. پیوند قرنیه همچنین می‌تواند درد و سایر علائم و نشان‌های مرتبط با بیمار‌های قرنیه را تسکین دهد. تعدادی از عارضه‌ها را می‌توان با پیوند قرنیه درمان کرد، از جمله:

  • قرنیه‌ای که سطحی برآمده دارد (کراتوکونوس)
  • دیستروفی فوکس
  • نازک شدن قرنیه
  • جای اسکار قرنیه، ناشی از عفونت یا مصدومیت
  • کدر شدن قرنیه
  • تورم قرنیه
  • زخم قرنیه، از جمله آن زخم‌هایی که از عفونت ناشی می‌شود
  • عوارض ناشی از جراحی سابق چشم

قرنیه‌های مصنوعی و قرنیه‌های بیوسنتتیک


بافت اهدایی از طرف انسان گزینه ترجیحی – و بیشترین میزان موفقیت را نیز خواهد داشت – برای تعویض قرنیه بیمار یا آسسیب دیده است. هرچند، برای بیمارانی که در معرض خطر بالای شکست پیوند قرنیه اهدا شده از طرف انسان هستند (همچون چندین تلاش ناموفق برای پیوند قرنیه انسان) و هیچ گزینه دیگری نیز برای بهبود بینایی خود ندارد، ممکن است از بافت قرنیه مصنوعی برای این افراد استفاده می‌شود. قرنیه‌های مصنوعی، که با نام “کراتوپروتز” یا “کی-پرو” نیز شناخته می‌شوند، از جنس مواد خنثی بیولوژیکی ساخته شده و معمولاً برای بیمارانی استفاده می‌شود که: بیماری‌های شدید سیستم خود ایمنی دارد، به سوختگی شیمیایی دچار شده‌اند، دسترسی محدود به بافت اهدایی انسان دارند یا اصلاً دسترسی به چنین بافتی اهدایی ندارند یا در گذشته چندین تلاش ناموفق برای پیوند قرنیه انسان داشته‌اند. یکی دیگر از زمینه‌هایی که تحقیقات مدوام روی آن انجام می‌شود، قرنیه‌های بیوسنتتیک هستند. نتیجه آزمایشات اخیر بالینی که از مراحل اولیه این بافت‌ها صورت گرفته نشان می‌دهد که قرنیه بیوسنتتیک از ژن انسانی ساخته شده که تولید طبیعی کلاژن را تنظیم می‌کند و می‌تواند بافت آسیب دیده چشم را ترمیم و بازسازی نماید. در حالیکه حوزه قرنیه‌های بیوسنتتیک هنوز در دوران طفولیت خود به سر می‌برد، با تحقیقات بیشتر، این روش می‌تواند گزینه‌ای موثر برای بیماران باشد در صورتی که بافت اهدایی مناسب نبوده یا در دسترس نباشد.

اگر سوالی در مورد پیوند قرنیه چشم دارید در این قسمت کلیک کنید.

اقدامات لازم قبل از عمل پیوند قرنیه


اقدامات لازم قبل از عمل پیوند قرنیه

پیش از جراحی پیوند قرنیه، شما باید مراحل زیر را انجام دهید:

  • یک معاینه کامل چشمی. چشم پزشک به دنبال عارضه‌هایی می‌گردد که ممکن است باعث عوارضی پس از جراحی شوند.
  • سنجش چشم. چشم پزشک انداره قرنیه‌ اهدایی که برای شما مناسب است را تعیین می‌کند.
  • مروری بر تمام داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید. ممکن است نیاز باشد مصرف داروها یا مکمل‌های خاصی را پیش و پس از پیوند قرنیه قطع کنید.
  • درمان برای سایر مشکلات چشمی. مشکلات چشمی غیر مرتبط، همچون عفونت یا التهاب می‌تواند شانس شما در داشتن پیوند قرنیه‌ای موفق کاهش دهد. چشم پزشک سعی می‌کند این مشکلات را پیش از جراحی درمان کند.

پزشک در مورد اتفاقات حین جراحی با شما صحبت کرده و به شما در مورد خطرات عمل توضیح خواهد داد.

حین جراحی


حین جراحی

در روز پیوند قرنیه، به شما آرام بخش داده خواهد شد تا به ریلکس شدن شما کمک کند و همچنین از بی‌حسی موضعی برای بی ‌حس کردن چشمتان استفاده می‌شود. در طول جراحی بیهوش نخواهید بود ولی نباید دردی را نیز احساس کنید. در حین متداول‌ترین نوع پیوند قرنیه (کراتوپلاستی نفوذی)، جراح تمام ضخامت قرنیه ناهنجاری یا بیمار را بریده و دیسک بافت قرنیه که اندازه یک دکمه کوچک است را خراج می‌کند. از ابزاری که همچون چاقوی کیک عمل می‌کند (ترفین) استفاده می‌شود تا این برش دقیق و مدوّر انجام شود.

قرنیه اهدایی، به اندازه قرنیه شما بریده شده و در این دریچه قرار داده می‌شود. سپس جراح از نخ بسیار ظریفی استفاده می‌کند تا قرنیه جدید را در جای خود بخیه بزند. احتمالاً بخیه‌ها در جلسه مراجعه بعدی شما برای ویزیت پزشک کشیده خواهند شد. در برخی موارد، اگر فرد واجد شرایط پیوند قرنیه از قرنیه اهدایی نباشد، احتمالاً پزشک یک قرنیه مصنوعی (کراتوپروتز) را در چشم بیمار قرار می‌دهد.

عمل‌هایی برای پیوند بخشی از قرنیه

در برخی از مشکلات قرنیه، پیوند تمام قرنیه همیشه بهترین درمان نیست. ممکن است از سایر انواع جراحی استفاده شود که تنها لایه‌های خاصی از بافت قرنیه یا تنها بافت آسیب دیده از بیماری را برخواهند داشت. این انواع جراحی عبارتند از:

این عمل بافت بیمار را از پشت لایه‌های قرنیه جدا می‌کند از جمله لایه درون رگی (اندوتلیوم)، بهمراه غشای دسمه، لایه‌ای نازک از بافت که لایه درون رگی (اندوتلیوم) را از مصدومیت و عفونت محافظت می‌کند. بافت اهدایی با دقت پیوند زده می‌شود تا بجای بافت برداشته قرار داده شود.

 دو نوع کراتوپلاستی اندوتلیال وجود دارد: متداول‌ترین نوع آن، دسمه سلب قرنیه اندوتلیال (DSEK)، از بافت اهدایی استفاده می‌کند تا آن به جای حدوداً یک سوم قرنیه جایگزین نماید. نوع جدیدتر این عمل، به نام دسمه قرنیه غشاء اندوتلیال (DMEK)، از لایه بسیار نازک‌تر از بافت اهدایی استفاده می‌کند. از آنجایی بافت مورد استفاده در DMEK بسیار نازک و شکننده است، این عمل بسیار دشوارتر از DSEK بوده و زیاد از آن استفاده نمی‌شود.

این عمل بافت بیمار را از لایه‌های جلوی قرنیه برمی‌دارد، از جمله اپیتلیوم و استروما، ولی پشت لایه اندوتلیال را دست نخورده باقی می‌گذارد.

عمق آسیب قرنیه تعیین می‌کند که چه نوعی از جراحی کراتوپلاستی لاملار قدامی برای شما مناسب است. کراتوپلاستی لاملار سطحی قدامی (SALK) تنها لایه‌های جلویی قرنیه را جایگزین می‌کند و اندوتلیوم سالم را دست نخورده می‌گذارد. پیوند لاملار عمقی قدامی قرنیه (DALK) هنگامی مورد استفاده قرار می‌گیرد که آسیب دیدگی در لایه‌های عمیق‌تر تا استروما ادامه یافته است.

در پیوند لاملار عمقی قدامی قرنیه، یک شکاف کوچک در یک طرف کره چشم زده می‌شود تا دسترسی جراح برای برداشتن لایه‌های جلویی و میانی قرنیه را بدون آسیب رساندن به لایه‌های خلفی میسر سازد. سپس بافت سالم از اهدا کننده به این ناحیه متصل می‌شود تا جایگزین بخش جدا شده شود.

پس از جراحی


وقتی که پیوند قرنیه کامل شد، می‌توانید انتظار داشته باشید که:

  • چندین دارو دریافت کنید. استفاده از قطره‌های چشمی و گاهی اوقات، داروهای خوراکی نیز بلافاصله پس از پیوند قرنیه و حین دوران ریکاوری به کنترل عفونت، تورم و درد کمک می‌کند.
  • استفاده از چشم ‌بند. چشم بند می‌تواند از چشم شما در دوران ریکاوری پس از جراحی محافظت کند.
  • محافظت از چشم در برابر مصدومیت. سعی کنید پس از پیوند قرنیه به خودتان سخت نگیرید و به آرامی راه خود را برای بازگشت به فعالیت‌های روزمره سابق خود باز کنید، از جمله ورزش کردن. برای مابقی زندگی، باید مراقبت‌های بیشتری نمایید تا از آسیب دیدن چشمتان جلوگیری کنید.
  • مراجعه مجدد برای معاینات مکرر پیگیری. انتظار جلسات مکرر معاینه چشمی را داشته باشید، در این جلسات پزشک از عدم بروز عوارض جراحی در سال اول پس از جراحی مراقبت خواهد کرد.

عوارض احتمالی پیوند قرنیه


پیوند قرنیه، عملی نسبتاً بی خطر است. با این حال، احتمال بسیار کمی از عوارض جدی نیز با این جراحی همراه است، همچون:

کم شدن دید

قدرت بینایی شما می‌تواند در ابتدا بد‌تر از زمان قبل از جراحی شود تا وقتی که چشم به قرنیه جدید عادت بکند. شاید چندین ماه طول بکشد تا قدرت بینایی شما بهبود یابد. وقتی که لایه خارجی قرنیه التیام یافت – چندین هفته یا چندین ماه پس از جراحی – چشم پزشک سعی خواهد کرد تا تنظیماتی انجام دهد که قدرت بینایی شما بهبود یابد، از جمله:

  • ترمیم ناصافی در قرنیه شما (آستیگماتیسم). بخیه‌هایی که قرنیه اهدایی را در جای خود نگاه می‌دارند ممکن است باعث تو رفتگی و بر آمدگی روی سطح قرنیه شما شود، که باعث می‌شود در بعضی از نقاط قدرت بینایی شما کدر شود. پزشک می‌تواند بخشی از این عارضه را با باز کردن برخی از بخیه‌ها و سفت کردن مابقی ترمیم کند.
  • ترمیم مشکلات بینایی. عیوب انکساری، همچون نزدیک‌بینی و دوربینی را می‌توان باید عینک، لنزهای تماسی یا در برخی موارد جراحی لیزر چشم درمان کرد.

پس زدن

بدن می‌تواند عضو پیوند زده شده را پس بزند. حدوداً ۲۰ درصد از بیماران قرنیه اهدا شده را پس می‌زنند.  در بسیاری از موارد، قطره‌های چشمی استروئیدی می‌توانند احتمال پس زده شدن را کنترل کنند. خطر پس زده شدن به مرور زمان کاهش می‌یابد ولی هیچگاه کاملاً از بین نخواهد رفت. بلافاصله به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشید اگر هر یک از علائم هشدار دهنده پس زده شدن عضو را تجربه کردید:

  • کاهش در بینایی
  • افزایش قرمزی چشک
  • افزایش درد
  • افزایش حساسیت به نور

نتایج


نتایج

اکثر افرادی که پیوند قرنیه را دریافت می‌کنند، دقت بینایی‌شان حداقل نسبتاً بازیابی خواهد شد. آنچه که می‌توانید پس از پیوند قرنیه انتظار داشته باشید، به دلیل شما برای انجام جراحی و سلامتی خودتان بستگی دارد. خطر بروز عوارض و پس زده شدن قرنیه تا چند سال پس از پیوند قرنیه ادامه خواهد یافت. به همین دلیل، سعی کنید هر سال یک بار به پزشک خود مراجعه کنید. پس زده شدن قرنیه را می‌توان در اغلب اوقات با دارو مدیریت کرد.

Post Author: مجله آنلاین چشم پزشکی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like

تنبلی چشم(آمبلیوپی)بدلیل اختلال در عملکرد طبیعی چشم همراه با سردرد

آمبلیوپی که آن را با عنوان تنبلی چشم می‌شناسیم، یک

عینک برای مطالعه و اصلاح مشکلات بینایی (عیوب انکساری، انحراف چشم و…)

انواع مختلفی از مشکلات بینایی وجود دارد که می‌تواند بینایی

تومورهای چشمی: اختلال در سلول‌های پوستی چشم و تغییر رنگ لایه‌های آن

تومورهای چشم معمولا تومورهای ثانویه ناشی از سرطان هایی هستند