تراخم، یک عفونت باکتریایی مسری است که پوشش ملتحمه‌ی چشم، قرنیه و پلک‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری غالباً با فقر و نبود بهداشت صحیح در ارتباط است. تراخم توسط باکتری کلامیدیا تراکوماتیس ایجاد شده و اساساً قابل پیشگیری و درمان است. تراخم، اولین علت عفونی نابینایی در جهان است. تقریباً ۸۰ میلیون نفر در جهان، دارای تراخم فعال می‌باشند. اغلب این افراد کودکان هستند. این بیماری عمدتاً در کشورهای گرمسیری و نیمه گرمسیری فقیر یافت می‌شود. تراخم پلک‌ها و پوشش ملتحمه (پوشش خارجی) چشم را متأثر کرده و معمولاً تا زمان پیشرفت زیاد در بیماری، با ناراحتی کمی همراه است. پوشش ملتحمه‌ی چشم در زمان عفونی شدن، قرمز و تحریک (ملتهب) می‌شود. عفونت‌های مکرر ناشی از باکتری تراخم، شایع بوده و تا زمانی که درمان نشوند، می‌توانند باعث زخم شدن سطح ملتحمه‌ی پلک‌ها شوند. پلک‌ها زخم شده و حاشیه‌ی آنها ممکن است به داخل کشیده شود، که باعث تحریک و درد چشم شده و این روند با زخم شدن قرنیه با مژه‌هایی که به داخل کشیده شده اند (تریشیا)، می‌شود. این اتفاق باعث خراشیده شدن قرنیه می‌شود. زخم شدن قرنیه باعث کاهش یا فقدان کامل بینایی می‌گردد. برای دیدن کامل، لازم است که قرنیه (پنجره‌ی جلویی چشم) شفاف بماند.

تراخم با منشا باکتری

گرچه تراخم توسط باکتری‌های انگلی کوچک ایجاد می‌شود اما سیستم تخلیه‌ی فاضلاب ضعیف، منابع آلوده‌ی آب و کاهش بهداشت فردی و اجتماعی به باکتری اجازه می‌دهند که چشم‌های افرادی که در مناطق بومی زندگی می‌کنند را دچار عفونت و عفونت مجدد کنند. پیشگیری از فقدان بینایی به درمان بی‌درنگ و دقیق به علاوه‌ی آموزش و تمرین بهداشت صحیح به والدین و کودکان، نیاز دارد. تراخم یک بیماری قدیمی بوده و زمانی در سراسر جهان به غیر از مناطق سردتر، شایع بوده است. این بیماری در کشورهای پیشرفته‌تر ریشه‌کن شده است اما در هنوز در تقریباً ۵۵ کشور جهان سوم و در درجه‌ی اول در آفریقا و خاور میانه بومی است. نزدیک به ۱۰ میلیون نفر مبتلا به فقدان قابل توجه بینی نشای از زخم قرنیه‌ به دلیل تراخم می‌باشند. تراخم با تماس مستقیم یا غیر مستقیم با ترشحات پشم، بینی یا گلوی یک فرد مبتلا به تراخم یا به صورت غیر مستقیم توسط مگس‌ها یا دیگر حشراتی که این ترشحات را در پاها یا بدن‌های خود حمل می‌کنند، ایجاد می‌شود. عوامل شایع آن بهداشت ضعیف، منابع غیر بهداشتی آب و حوله‌های مشترک می‌باشد. این بیماری در بچه‌های کوچک (سه تا پنج ساله) که آن را به برادران و خواهران، مادران و هم‌بازیان خود منتقل می‌کنند، بیشتر شایع است. در میان مناطق بومی، انتشار عفونت  به شدت از یک روستا به روستای دیگر متغیر بوده و در خانواده‌ها یا دسته‌های دیگر متمرکز می‌باشد.

تراخم چیست؟


فولیکول تراخم

فولیکول‌های تراخم

تراخم یک عفونت باکتریایی است که چشم‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این بیماری مسری بوده و از طریق تماس با ترشحات چشم، پلک و بینی یا گلوی افراد مبتلا منتشر می‌شود. این بیماری همچنین می‌تواند با نگه داشتن اشیاء عفونی مانند دستمال منتقل شود. نخست، تراخم ممکن است باعث ایجاد سوزش و تحریک چشم‌ها یا پلک‌ها شود. سپس احتمالاً تورم پلک‌ها و خارج شدن چرک از چشم‌ها را مشاهده خواهید کرد. تراخم درمان‌نشده می‌تواند به کوری منتهی شود. تراخم، یک علت قابل پیش‌گیری کوری در سراسر جهان می‌باشد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) تخمین زده است که ۶ میلیون نفر به دلیل تراخم به کوری دچار شده اند. بیشترین تعداد تراخم کور کننده در مناطق فقیر آفریقا رخ می‌دهد. در میان کودکان زیر پنج سال، شیوع عفونت فعال تراخم می‌تواند ۶۰ درصد یا بیشتر باشد. درمان زود هنگام می‌تواند به پیش‌گیری از عوارض تراخم کمک کند.

تراخم ناشی از چیست؟


تراخم به وسیله‌ی زیر نوع‌های خاصی از کِلامیدیا تِراکوماتیس ایجاد می‌شود، یک باکتری که همچنین باعث بیماری‌های آمیزشی، کلامیدیا می‌باشد. تراخم از طریق تماس با ترشحات چشم‌ها یا بینی یک فرد آلوده منتقل می‌شود. دست‌ها، لباس، حوله و حشرات، همگی می‌توانند مسیری برای این انتقال باشند. در کشورهای پیشرفته، مگس eye-seeking نیز وسیله‌ای برای انتقال می‌باشد.

با علائم این بیماری آشنا شوید


علایم بیماری

علائم و نشانه‌های تراخم معمولاً در هر دو چشم بروز کرده و شامل موارد زیر می‌باشد:

  • سوزش و تحریک خفیف چشم و پلک چشم
  • خروج ترشح از چشم شامل مخاط یا چرک
  • تورم پلک
  • حساسیت به نور (نور هراسی)
  • درد چشم

بچه‌های کوچک بخصوص مستعد ابتلا به عفونت می‌باشند. اما این بیماری به آرامی پیشرفت کرده و علائم دردناک‌تر ممکن است تا زمان بزرگسالی پدیدار نشوند. سازمان جهانی بهداشت پنج مرحله را در پیشرفت تراخم شناسایی کرده است:

  • التهاب– فولیکولار. عفونت در این مرحله بی‌خطر است. پنج فولیکول – برآمدگی‌های کوچکی که حاوی لنفوسیت، نوعی گلبول سفید خون، می‌باشند- یا بیشتر، با بزرگ‌نمایی در سطح داخلی پلک بالایی چشم (ملتحمه) قابل مشاهده است.
  • التهاب– شدید. در این مرحله، چشم شما شدیداً عفونی شده و تحریک می‌شود. پلک بالایی چشم در این مرحله ضخیم یا متورم می‌گردد.
  • زخم شدن پلک چشم. عفونت‌های مکرر منجر به زخم شدن پلک داخلی چشم می‌شوند. این زخم‌ها در زمان معاینه با ذره‌بین به صورت خطوط سفید دیده می‌شوند. پلک شما ممکن است تخریب شده یا به داخل کشیده شود (آنتروپیون).
  • مژه‌های فرو رفته در گوشت (تریشیا). زخم شدن پوشش داخلی پلک چشم تا جایی ادامه می‌یابد که مژه‌ها را بد شکل کرده و باعث می‌شود که آنها به درون کشیده شده و بنابراین بر سطح خارجی شفاف چشم (قرنیه) کشیده شده و آن را خراش دهند.
  • ناراحتی قرنیه. قرنیه از التهابی که بیشتر در زیر پلک بالایی مشاهده می‌شود، تأثیر می‌پذیرد. التهاب مداومی که توسط خراش دادن مژه‌های برگشته ایجاد می‌شود، سرانجام به ناراحتی قرنیه می‌انجامد.

تمامی علائم تراخم در پلک بالا نسبت به پلک پایین شدیدتر هستند. با پیشرفت زخم، پلک بالای شما شبیه به یک خط ضخیم خواهد بود. به علاوه، بافت غده‌ای روان‌کننده در پلک‌های شما- که شامل غدد تولید کننده‌ی اشک می‌باشند (غدد اشکی)- نیز ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند. این موضوع می‌تواند به خشکی بیش از حد بیانجامد که به نوبه‌ی خود باعث بدتر شدن مشکل می‌شود.

چه عواملی باعت افزایش احتمال مبتلا شدن به این بیماری می شود؟


عوامل افزایش بیماری

فاکتورهایی که ریسک ابتلا به تراخم را افزایش می‌دهند شامل موارد زیر می‌باشند:

  • فقر. تراخم، نخست بیماری جمعیت خیلی فقیر در کشورهای در حال توسعه است.
  • شرایط زندگی در جمعیت زیاد. افرادی که در تماس نزدیک با هم زندگی می‌کنند، حامل ریسک بالاتری از انتشار عفونت می‌باشند.
  • بهداشت و درمان ضعیف. شرایط بهداشتی و درمانی ضعیف و فقدان بهداشت مانند صورت‌ها یا دست‌های آلوده، به انتشار بیماری کمک می‌کنند.
  • سن. در مناطقی که این بیماری فعال است، شیوع آن در کودکان ۴ تا ۶ سال بیشتر می‌باشد.
  • جنسیت. در برخی از مناطق، نرخ ابتلای بانوان به این بیماری، دو تا شش برابر بیشتر از آقایان می‌باشد.
  • مگس. افرادی که در مناطقی زندگی می‌کنند که در کنترل جمعیت مگس‌ها دچار مشکل هستند، ممکن است بیشتر در معرض عفونت باشند.
  • عدم وجود توالت. جمعیت‌هایی که به توالت‌های در حال کار – نوعی از توالت‌های جمعی- دسترسی ندارند، دارای برخورد بیشتری با این بیماری می‌باشند.

عوارض


یک قسمت از تراخم که با کلامیدیا تراکوماتیس ایجاد می‌شود به سادگی با تشخیص زود هنگام و استفاده از آنتی بیوتیک درمان می‌گردد. عفونت‌های مکرر یا ثانویه می‌توانند به عوارضی از جمله:

  • زخم شدن قسمت داخلی پلک چشم
  • بد شکلی پلک مانند پلک تا شده به سمت داخل (انتروپیون) یا رشد مژه‌ها درون چشم (تریشیا)
  • زخم یا ناراحتی قرنیه
  • از دست رفتن جزئی یا کامل بینایی منجر شوند.

چه زمان به دکتر مراجعه کنیم و تشخیص این بیماری چگونه توسط پزشک انجام میگیرد؟


مراجعه به دکترچشم

اگر شما یا کودک شما دچار سوزش یا تحریک چشم و یا بروز ترشحات از چشم هستید، بخصوص اگر در منطقه‌ای که تراخم در آن شایع است زندگی می‌کنید یا تازه به آن سفر کرده اید، با پزشک تماس بگیرید. تراخم، یک بیماری مسری است. درمان آن در زودترین زمان ممکن به پیش‌گیری از عفونت‌های بیشتر کمک می‌کند. گرچه آزمایشات باکتری‌شناسی و غیره موجود هستند، اما تراخم معمولاً با معاینه‌ی چشم‌ها و پلک‌های بیمار تشخیص داده می‌شود. به جز موارد نادری که در کشورهای پیشرفته دیده می‌شود، تشخیص معمولاً توسط چشم‌پزشک انجام می‌گیرد. با این حال، در کشورهای جهان سوم، پرسنل جانبی در دیدن آموزش برای انجام این تشخیص بسیار قابل می‌باشند. تراخم را باید از سابقه‌ی بیمار و علائم او مورد بررسی قرار داد. سپس با انجام آزمایشی که می‌تواند به صورت عمومی و بدون کمک تجهیزات دفتری پیچیده انجام شود، این تشخیص تصدیق می‌گردد. اگر تجهیزات در دسترس باشند. میزان بینایی اندازه‌گیری شده و چشم با یک لامپ اسلیت (بیومیکروسکوپ)، که با استفاده از آن تغییرات موجود در پلک‌ها، فیلم اشک، ملتحمه و قرنیه به سادگی قابل مشاهده هستند، بازرسی می‌گردد.

روش های درمان تراخم


روش های درمان

درمان تراخم نسبتاً ساده است. یک دوز تکی خوراکی از آنتی‌بیوتیک، درمان ارجح است، به همراه در دسترس قرار دادن آب سالم و آموزش پاکیزگی ساده. به دلیل تفاوت‌های فرهنگی و فقر گسترده در مناطق بومی، اعمال این سیستم در مقیاس جهانی دشوار می‌باشد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) استراتژی ایمن (SAFE) را به صورت زیر توسعه داده است:

S= مراقبت با جراحی

A= آنتی‌بیوتیک‌ها

F= پاکیزگی صورت

E= بهبود محیط

درمان شامل بررسی جوامع برای حضور تراخم در کودکان ۱ تا ۹ ساله است. اگر بیش از ۱۰% از جمعیت مبتلا به بیماری کلینیکی باشند، کل جامعه با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود. در مناطق با بیماری کمتر، فقط گروه‌های هدفدار درمان می‌شوند. بسته به میزان شیوع تراخم، درمان هر کسی که ممکن است در تماس با افراد آلوده باشد، ضرورت دارد. درمان واقعی، استفاده‌ی به موقع از قرص‌های آزیتروماسین (زیتروماکس) (که اکنون گزینه‌ی درمان است) یا استفاده‌ی موضعی از پماد تتراساکلین ۱% (آکرومیسین) می‌باشد.

عمل جراحی

عمل جراحیزمانی که تراخم تا حد به درون کشیدن مژه‌ها پیشرفت می‌کند، عمل جراحی برای اصلاح آن و پیشگیری از زخم شدن قرنیه توسط مژه‌ها ضروری می‌باشد. انجام این جراحی می‌تواند به پرستاران یا دیگر پرسنل پزشکی آموزش داده شود. اگر زخم قابل توجهی در قرنیه وجود داشته باشد، ممکن است عمل جراحی پیوند قرنیه مورد نیاز باشد، که می‌بایست توسط چشم‌پزشک انجام گیرد.

عمل جراحی چرخش بی لاملار تارسال

در این عمل جراحی، یک برش با ضخامت کامل در میان پلک بالایی و موازی با حاشیه‌ی پلک ایجاد می‌شود. قسمتی از پلک که شامل مژه‌ها است به سمت بیرون چرخانده می‌شود بنابراین مژه‌ها دیگر در تماس با قرنیه نبوده و سپس این ناحیه با بخیه بسته می‌شود. این عمل در حالی انجام می‌شود که پزشک بالای سر بیمار نشسته است. یک پارچه‌ی استریل بر روی صورت بیمار قرار داده می‌شود در حالی که چشم‌ها از طریق یک محفظه‌ی مرکزی قابل مشاهده هستند. در طول این جراحی، مچ‌های جراح باید بر روی پیشانی ثابت شود. برای کمک به این عمل، یک دستیار (برای دست گرفتن لوازم) و یک ست با لوپ بزرگنمایی ۲٫۵ × (برای دید بهتر)، مفید هستند اما ضروری نمی‌باشند.

تثبیت کردن پلک چشم

یک هموستات را در انتهای ناسال پلک بالایی، دقیقاً در کنار پانکتوم اشکی قرار داده و دقیقاً با فشار کافی برای درگیر کردن نخستین مکان فقل کردن، آن را ببندید. نوک هموستات باید فقط ۵ میلی متر از حاشیه‌ی پلک ادامه داشته باشد. یک هموستات دیگر را در انتهای تمپورال پلک بالایی قرار دهید، مجدداً به صورتی که بیشتر از ۵ میلی متر از حاشیه‌ی پلک بیرون نزند. اگر هموستات‌ها بیشتر زا ۵ میلی متر از حاشیه‌ی پلک چشم فاصله داشته باشند، برگرداندن پلک دشوار خواهد بود. نوک هر دو هموستات باید کمی به سمت همدیگر زاویه داده شود. مطمئن شوید که پلک می‌تواند بدون هیچ دشواری برگردانده شود. برای برگرداندن زور وارد نکنید وگرنه پلک ممکن است پاره شود. اگر برگرداندن ساده نیست، جای هموستات‌ها را عوض کنید. هموستات‌ها نباید بیشتر از ۱۵ دقیقه به صورت بسته بر روی پلک قرار گیرند، چرا که باعث توقف جریان خون به پلک شده و ممکن است ایجاد نکروز و زخم کند. اگر از TT یا گیره‌ی Waddell  استفاده شود، هموستات دیگر کاربرد نخواهد داشت. گیره‌ی TT به صورتی قرار داده می‌شود که حاشیه‌ی پلک با شیار روی صفحه همراستا باشد و سپس بخیه زده می‌شود. گیره‌ی Waddell به صورتی قرار داده می‌شود که حاشیه‌ی پلک در بالا قسمت عمودی گیره باشد و سپس بخیه زده می‌شود. صفحه‌ی بین پلک و چشم به ایجاد برش با ضخامت کامل با گیره‌ی دیگر، اجازه می‌دهد.

چگونه از بروز این بیماری جلوگیری کنیم؟


جلوگیری ازبیماریزمانی که بیماری تراخم شما با آنتی‌بیوتیک یا جراحی درمان شد، عفونی شدن دوباره همیشه یک دغدغه خواهد ماند. برای محافظت خود و ایمنی دیگران، مطمئن شوید که اعضای خانواده یا دیگرانی که با آنها زندگی می‌کنید، مراقبت شده و در صورت لزوم درمان شده اند. زمانی که در مناطقی هستید که در آنها تراخم شایع است، در رعایت بهداشت فردی خود تلاش مضاعف داشته باشید، چرا که این کار از عفونت پیشگیری خواهد کرد. تلاش برای رعایت بهداشت صحیح شامل موارد زیر می‌باشد:

  • شستن صورت و شستن دست. تمیز نگه داشتن صورت می‌تواند به شکستن چرخه‌ی عفونت مجدد کمک کند.
  • کنترل مگس‌ها. کاهش جمعیت مگس می‌تواند به حذف منبع اصلی انتقال بیماری کمک کند.
  • مدیریت صحیح زباله. دفع صحیح ضایعات انسانی و حیوانی، می‌تواند به کاهش زمینه‌ی تولید مثل مگس‌ها کمک کند.
  • بهبود دسترسی به آب. داشتن منبع آب تازه در نزدیک خود، می‌تواند به بهبود شرایط بهداشتی کمک کند.

Post Author: مجله آنلاین چشم پزشکی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like

سندرم خشکی چشم:تغییر در کیفیت دید و بینایی و کمیت اشک چشم

خشکی چشم، که همچنین سندرم خشکی چشم نامیده می‌شود، امروزه

ضعیفی چشم:تقویت و بهبود قدرت بینایی و کاهش سردردهای ناشی از آن

ضعیفی چشم غالبا با یکی از موارد نزدیک‌­بینی (با نام مایوپیا)

آب مروارید دیابتی:کدر شدن لنز یا عدسی چشم در اثر دیابت و درمان آن

کاتاراکت یا آب مروارید عارضه‌ای است که در طی آن عدسی