کاتاراکت یا آب مروارید عارضه‌ای است که در طی آن عدسی شفاف چشم کدر و مات می‌شود. درنتیجه نور به خوبی از عدسی عبور نکرده و بر روی شبکیه (لایه‌ی حساس به نور در پشت چشم) متمرکز نمی‌شود. در اثر این مشکل بینایی شخص دچار مشکل شده و شخص تار می‌بیند. معمولاً آب مروارید به دلیل تغییرات مربوط به سن و سال ایجاد می‌شود. البته عوامل دیگر مثل داروها، عمل جراحی، قرار گرفتن در معرض نور خورشید و برخی از بیماری‌ها نیز می‌توانند در بروز این عارضه نقش داشته باشند. دیابت علاوه بر تسریع روند پیشرفت کاتاراکت در افراد مسن، می‌تواند باعث بروز زودرس این بیماری در افراد جوان‌تر نیز بشود.

اگر به دیابت نوع یک یا دیابت شیرین مبتلا هستید دلایل متعددی وجود دارند تا از دستورات پزشک در مورد رژیم غذایی و کنترل قند خون پیروی کنید. یکی از این دلایل جلوگیری از بروز آب مروارید می‌باشد. افراد مبتلا به دیابت نسبت به افراد غیرمبتلا در خطر بیشتری برای ابتلا به کاتاراکت قرار دارند. معاینه‌ی منظم چشم‌ها و انجام تست‌های غربالگری تشخیص آب مروارید دیابتی در مراحل اولیه را برای پزشک بسیار آسان خواهد نمود.

آب مروارید چیست؟


آب مروارید عارضه‌ای است که در طی آن عدسی چشم بیمار کدر شده و از عبور نور کافی به درون چشم جلوگیری می‌کند درنتیجه بینایی فرد کاهش پیدا می‌کند. درنهایت این کاهش میزان بینایی باعث اخلال در فعالیت‌های روزانه‌ی شما مثل خواندن و رانندگی کردن (به خصوص در طول شب) خواهد شد. اکثر موارد آب مروارید به کندی پیشرفت کرده و ممکن است فرد در مراحل اولیه متوجه آن نشود. با این حال با پیشرفت عارضه و کدر شدن بیشتر عدسی، بینایی کاهش خواهد یافت.

علت‌های آب مروارید چشم دیابتی


با وجود اینکه بروز آب مروارید به افزایش سن مربوط می‌شود، افراد دیابتی به طور خاصی در خطر این عارضه قرار دارند. همانند دیگر عارضه‌های مربوط به دیابت، در صورت حفظ سطح مناسب قند خون، می‌توان خطر بروز کاتاراکت ناشی از دیابت را نیز کاهش داد. ازجمله دیگر دلایل و عوامل خطر آب مروارید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور فرابنفش
  • استفاده‌ی طولانی مدت از داروهای کورتیکواستروئید
  • سیگار کشیدن
  • آسیب قبلی به چشم و یا التهاب چشم: این مورد در افراد جوان‌تر اهمیت بسیار بالایی دارد.
  • بیماری‌های التهابی چشم و یا آسیب‌های فیزیکی
  • عمل جراحی قبلی بر روی چشم

علائم آب مروارید در بیماران دیابتی


در صورتی که به دیابت مبتلا هستید، اولین علامت ابتلا به آب مروارید می‌تواند تاری دید  و کم نور دیدن محیط باشد که نتوان آن را با تجهیزات عادی مثل عینک درمان کرد. ازجمله دیگر علائم و نشانه‌های آب مروارید می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دشواری برای دید در شب که با گذشت زمان تشدید می‌شود.
  • حساسیت به نور و درخشش
  • دیدن هاله در اطراف اجسام نورانی
  • نیاز به نور شدید به هنگام خواندن و انجام فعالیت‌های دیگر
  • محو شدن یا به زردی گرویدن رنگ‌ها
  • دوبینی در یک چشم

درمان آب مروارید (کاتاراکت) در افراد دیابتی با جراحی


آب مروارید قابل درمان با دارو نیست. تغییرات سبک زندگی مثل تغییر شماره عینک، استفاده از ذره بین برای مطالعه و یا بهبود نورپردازی خانه ازجمله اقداماتی هستند که می‌توانید در مراحل اولیه‌ی بیماری به کار ببندید. البته عمل جراحی آب مروارید زمانی که این عارضه در فعالیت‌های روزمره‌ی شما اختلال ایجاد می‌کند لازم خواهد بود. این عمل جراحی بی خطر، بدون درد و مؤثر خواهد بود. در طول این عمل، لنز کدر شده برداشته شده و با یک عدسی شفاف مصنوعی جایگزین می‌شود. لنز مبتلا به آب مروارید به ندرت بدون جایگزین شدن با یک عدسی شفاف دیگر خارج می‌شود. در مواردی که عدسی جدید در محل قرار داده نمی‌شود، بینایی با کمک تجهیزات دیگری مثل عینک یا لنز روی چشم به فرد باز می‌گردد.

روش جراحی فیکو (Phacoemulsification): بهبودی بی خطر پس از جراحی آب مروارید

اکثر موارد جراحی آب مروارید با استفاده از روشی به نام فیکو (phacoemulsification) انجام می‌شوند که نیاز به بخیه زدن را از بین می‌برد. در این روش یک بریدگی کوچک ۱,۸ تا ۳ میلیمتری بر روی قرنیه ایجاد می‌شود. سپس یک ابزار لرزاننده از طریق این بریدگی وارد چشم می‌شود. این کار سبب امولسیفیکاسیون (نرم شدن) عدسی کدر شده می‌گردد و سپس این عدسی از طریق ابزار بیرون کشیده می‌شود. کپسول لنز در محل باقی می‌ماند تا عدسی مصنوعی در آن قرار داده شود. عمل جراحی آب مروارید به عنوان یک عمل سرپایی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی و با استفاده از بی حسی موضعی انجام می‌شود.

چه نوع لنز مصنوعی برای شما مناسب است؟

عدسی‌های درون چشمی (IOL) مختلفی در بازار موجود هستند. شما می‌توانید در مورد مناسب‌ترین این لنزها با پزشک خود مشورت کنید.

تک کانونی

  • بینایی مناسب در فاصله‌ی مشخص
  • به احتمال زیاد فرد برای خواندن به عینک مطالعه نیاز خواهد داشت

تک کانونی پیشرفته

  • عدسی ناکروی: دید واضح‌تر و با کیفیت بیشتری را برای فرد فراهم می‌کند به خصوص در نور کم؛ برای مثال در زمان رانندگی به هنگام شب و بارندگی.
  • عدسی توریک یا هلالی: این نوع عدسی برای درمان آستیگماتیسم به کار رفته و نیاز به عینک برای فاصله‌های زیاد را از بین می‌برد.

عدسی‌های تک کانونی در هر دو چشم می‌توانند اصلاح فاصله را انجام دهند که این کار برای افراد ورزشکار و کسانی که سبک زندگی بیرون از خانه دارند مفید است. برای روش مونوویژن با استفاده از عدسی‌های تک کانونی پزشک از عدسی‌های داخل چشمی (IOL) مصنوعی استفاده می‌کند. قدرت این لنزهای داخل چشمی به شکلی انتخاب می‌شوند که بتوانند:

  • توانایی دوربینی در یک چشم را تقویت کرده
  • توانایی نزدیک بینی در چشم دیگر را نیز بهتر کنند.

این عدسی‌ها به بیمار اجازه می‌دهند تا اکثر فعالیت‌ها را بدون نیاز به عینک انجام دهند. البته هنوز برای مطالعه‌ی طولانی مدت به عینک مخصوص مطالعه احتیاج خواهند داشت. همه‌ی بیماران نمی‌توانند از تکنیک مونوویژن استفاده کنند و ممکن است عمق دید آن‌ها دچار مشکل شود.

چند کانونی

این عدسی‌ها به فرد کمک می‌کنند تا بدون نیاز به عینک فواصل دور و نزدیک را ببیند. این عدسی‌ها برای افراد زیر مناسب‌اند:

  • افرادی که می‌خواهند وابستگی کمتری به عینک داشته باشند.
  • افرادی که حداقل میزان آستیگماتیسم را دارند.
  • افرادی که به فعالیت‌هایی مشغول هستند که در فواصل متوسط اجسام را می‌بینند
  • افرادی که اکثراً در طول روز رانندگی می‌کنند

برای گرفتن بهترین نتیجه این عدسی‌ها باید در هر دو چشم قرار داده شوند. عدسی‌های چند کانونی می‌توانند:

  • راحتی بیشتری را برای فرد فراهم کنند.
  • بینایی شفافی را برای فواصل نزدیک و متوسط برای فرد فراهم کنند. (برای مثال برای کار با کامپیوتر و انجام کارهای خانه)

پس از انجام جراحی برخی از افراد ممکن است موارد زیر را حس کنند:

این علائم در اکثر موارد موقتی بوده و در صورتی که عدسی‌ها در هر دو چشم قرار داده شوند احتمال بروز آن‌ها کاهش پیدا می‌کند. این لنزهای داخل چشمی بینایی نزدیک، متوسط و دور را همانند دیگر لنزهای داخل چشمی به همراه برخی عوارض جانبی برای بیمار فراهم می‌کنند ولی علاوه بر این، این عدسی‌ها قابلیت رفع آستیگمات را نیز دارند.

قابل تنظیم

  • بینایی فواصل متوسط و دور را به طور مناسب و بدون نیاز به عینک برای بیمار فراهم می‌کنند.
  • بینایی فواصل نزدیک محدود بوده و برای مطالعه‌ی طولانی مدت به عینک مطالعه احتیاج خواهید داشت.
  • به عضلات متمرکز کننده‌ی چشم بستگی خواهد داشت تا عدسی را حرکت داده و آن را متمرکز کند.

مناسب برای افرادی که:

  • می‌خواهند وابستگی کمتری به عینک داشته باشند.
  • حداقل میزان آستیگماتیسم را دارند.
  • فعالیت‌های اصلی آن‌ها در فواصل متوسط انجام می‌شود.
  • در شب و روز رانندگی می‌کنند.

برای گرفتن بهترین نتایج این لنز باید در هر دو چشم مورد استفاده قرار بگیرد. لنزهای قابل تنظیم می‌توانند:

  • راحتی زیادی را برای بیمار فراهم کنند.
  • بینایی دور، متوسط و نزدیک را به خوبی فراهم کنند.

پس از انجام عمل جراحی برخی از افراد ممکن است:

  • برای مطالعه‌ی طولانی مدت به عینک مطالعه نیاز داشته باشند
  • به هنگام شب هاله‌ی نور ببینند
  • در برخی از موارد یک سال پس از انجام جراحی به عمل لیزر احتیاج داشته باشند تا شفافیت بینایی آن‌ها بازگردد.

انتخاب عدسی به سبک زندگی شما بستگی خواهد داشت. به یاد داشته باشید که عدسی‌هایی که انتخاب می‌کنید باید به طور کلی بینایی شما را تقویت کرده و بهبود بخشند.

راهکارهای پیشگیری از کاتاراکت در بیماران دیابتی


نکات زیر به پیشگیری از آب مروارید کمک می‌کنند:

  • در صورت ابتلا به دیابت سطح قند خون خود را کنترل کنید: قند خون شما باید قبل از وعده‌های غذایی بین ۹۰ تا ۱۳۰ میلیگرم بر دسی لیتر (mg/dL) باشد و یک تا دو ساعت پس از هر وعده‌ی غذایی نیز سطح قند خون کمتر از ۱۸۰ mg/dL حفظ شود.
  • معاینات منظم چشم: معاینه‌ی منظم چشم کلید تشخیص سریع این عارضه است. در صورت ابتلا به دیابت هر سال یک بار به متخصص چشم مراجعه کنید تا چشم‌های شما را معاینه کند.
  • از چشم‌های خود مراقبت کنید: با استفاده‌ی منظم از عینک آفتابی از چشمان خود در برابر اشعه‌ی فرابنفش محافظت کنید.
  • سبک زندگی سالمی داشته باشید و از یک رژیم غذایی مناسب استفاده کنید.
  • سیگار را ترک کنید.

سؤالات متداول


اگر سوالی در مورد آب مروارید چشمی در بیماران دیابتی دارید در این قسمت کلیک کنید.

آیا آب مروارید خطرناک است؟

آب مروارید برای سلامت چشم خطرناک نیست تا زمانی که عدسی کاملاً سفید شود. این عارضه که به آن آب مروارید فوق رسیده می گویند می‌تواند فشار داخل چشم را افزایش داده و به طور ناگهانی به صورت قرمز شدن چشم و احساس درد در چشم و سردرد بروز پیدا کند. در صورتی که آب مروارید منجر به التهاب و افزایش فشار چشم شود باید آن را خارج کرد.

دیابت چگونه منجر به کاتاراکت می‌شود؟

همه‌ی این مشکلات به دلیل قند یا گلوکز ایجاد می‌شوند. عدسی چشم مواد غذایی موردنیاز خود را از مایع پر کننده‌ی جلوی چشم دریافت می‌کند. این مایع حاوی اکسیژن و گلوکز است که یک قند ساده و منبع انرژی برای سلول‌های بدن می‌باشد. زمانی که بدن نتواند به خوبی سطح گلوکز خود را کنترل کند (مثل دیابت کنترل نشده)، سطح قند در مایع جلوی چشم و در عدسی چشم افزایش می‌یابد. سطح بالای گلوکز در عدسی چشم منجر به تورم آن شده و درنتیجه شفافیت بینایی را کاهش می‌دهد. عدسی چشم ماده‌ای در خود دارد که گلوکز را به سوربیتول تبدیل می‌کند. زمانی که سوربیتول درون لنز تجمع پیدا می‌کند می‌تواند سلول‌ها و پروتئین‌های طبیعی را تحت تأثیر قرار داده و عدسی را کدر کند. این حالت در نهایت منجر به بروز آب مروارید شده و محیط اطراف فرد تار، زرد و محو می‌گردد و فرد هاله‌هایی از نور می‌بیند.

Post Author: مجله آنلاین چشم پزشکی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

You may also like

سندرم خشکی چشم:تغییر در کیفیت دید و بینایی و کمیت اشک چشم

خشکی چشم، که همچنین سندرم خشکی چشم نامیده می‌شود، امروزه

ضعیفی چشم:تقویت و بهبود قدرت بینایی و کاهش سردردهای ناشی از آن

ضعیفی چشم غالبا با یکی از موارد نزدیک‌­بینی (با نام مایوپیا)

آب مروارید مادرزادی در کودکان:کاتاراکت چشم تهدیدی بر بینایی اطفال

آب‌مروارید مادرزادی یک اختلال ارثی است که منجر به تاری